Slapen op een Van Oomph
Veel festivalterreinen zien er na afloop uit als een enorme vuilnisbelt.
Ontwerper en ondernemer – en voormalig dj – Sam Ninaber van
Eijben wilde daar wat aan doen en bedacht een recyclebaar luchtbed.
Inmiddels is het Rode Kruis een grootte afnemer van de luchtbedden,
want niet alleen festivalgangers maar vooral vluchtelingen en
anderszins ontheemden slapen er inmiddels op.
In 2018 werkte Sam Ninaber van Eijben mee met de ontwikkeling van een duurzame festivaltent, om zo de berg afval na afloop van een festival te verkleinen. Festivalbezoekers stonden er echter niet voor in de rij. Ninaber van Eijben zag bovendien dat een groot deel van de afvalberg bestond uit luchtbedden – vaak van pvc – dus hij besloot zich daarop te focussen. Hij achterhaalde dat jaarlijks tien miljoen mensen een nacht op een festival doorbrengen en dat 20 tot 25 procent van hen kampeerspullen achterlaat die niet gerecycled worden.
Dat moest veranderen, vond Sam. Zijn doel: een duurzaam festivalmatras dat redelijk eenvoudig gerecycled kan worden. “We begonnen bij nul, er was nog helemaal niks. Al vrij snel bedachten we dat een luchtbed het handigst zou zijn. De massa creëert zichzelf bij een luchtbed en je hebt geen pootjes nodig. Dat maakt het heel effectief. Dan moet je het ook nog gemakkelijk en snel kunnen opblazen en mag het weinig kosten. Zo zijn we uitgekomen op de techniek die we uiteindelijk hebben geoptimaliseerd. Het eerste idee hiervoor ontstond toen wij een keer te grote dozen binnen kregen met van die opgeblazen plastic zakjes als vulling in de verpakking. Daar zijn we op gaan liggen en dat lag prima. Dat was de basis van ons idee.”
Een recyclebaar luchtbed voor festivalgangers en ontheemden
Betere wereld
Er werd een bedrijf opgericht met de naam OOMPH Industries. Dat betekent – volgens de site – zoiets als
stijlvolle impact. De luchtbedden kregen de naam Zzz – daar is geen uitleg voor nodig. De oprichters van OOMPH geloven dat ondernemers, de jonge generatie en ontwerpers het voortouw moeten nemen om de wereld een beetje beter te maken. OOMPH wil aan die rol invulling geven en benadert deze visie pragmatisch: “We kunnen de wereld niet beter maken zonder enige emissies. Daarom proberen we producten en situaties met de meeste impact op onze aarde positief te beïnvloeden. Als industrieel ontwerpers slaan we de handen ineen met de industrie om ook daar positieve veranderingen teweeg te brengen. We lossen niet alles op, maar we brengen de transitie verder op gang. We vinden een betere manier, een beter materiaal, een betere productiemethode”, aldus Ninaber van Eijben.
Statiegeld
Sam en zijn collega’s gingen op zoek naar producenten van die plastic vullingen. Ze voerden tal van gesprekken met producenten in Europa. “Wie heeft het intellectueel eigendom binnen die branche? Hoe zit de productie
in elkaar? Wat kunnen we claimen? Hoe kunnen we onszelf beschermen? Dat moesten we allemaal uitzoeken. Uiteindelijk kwamen we bij een producent uit met wie het klikte en samen zijn we de verdere ontwikkeling aangegaan. We werken nog steeds met deze partij samen.” Toen het product er was, werd er contact gelegd met organisatoren van diverse festivals zoals Lowlands en Awakenings.
Daar verschenen winkels waar de bezoekers een luchtbed als dienst konden kopen. Met statiegeld, zodat het gebruikte matras later weer gerecycled kon worden. “We hadden er zeker genoeg op ons eerste festival. Want we konden geen kleine hoeveelheden folie – waarvan de luchtbedden worden gemaakt – bestellen, dat was meteen 50 kilometer. Daar gaan heel wat matrasjes uit hoor!” Tijdens de eerste festivals waar de luchtbedden werden verkocht, stonden Ninaber van Eijben en zijn collega’s dag en nacht telefonisch stand-by. Stel, er was iets, dan konden ze gebeld worden. Ze werden niet één keer gebeld. “Toen wisten we dat we het goed hadden gedaan.” In eerste instantie waren de luchtbedden carbonzwart en later lichtblauw met wolkjes erop, maar daar is OOMPH inmiddels van afgestapt. “Nu zijn ze allemaal donkerblauw, een beetje tegen het paars aan. Die kleur is rustgevend, denken wij. We hebben veel onderzoek gedaan of we de luchtbedden in verschillende kleuren kunnen leveren. We willen weten hoe mensen daarop reageren, hoe ze het ervaren en ook wat de kleurstof doet in het productieproces, wat doet dat met de andere componenten?”
Europees innoveren
Gaandeweg is het matras inmiddels steeds verder gefinetuned. Zeker in het begin waren de kwaliteitsstappen best groot. Ninaber van Eijben: “Daarom is het voor ons zo belangrijk dat we met lokale partners werken die de folie maken. We geloven sowieso in Europese innovatie en met een producent om de hoek kunnen we razendsnel schakelen. De levertijden zijn kort en we hebben inmiddels goede relaties opgebouwd. Wat we ook belangrijk vinden: we kunnen bij al onze partners binnen een dag zijn. Als ik ’s ochtends een belletje krijg van een leverancier of producent omdat er iets is, kan ik voor het einde van de shift in de fabriek zijn. Daardoor doe je dat dus veel sneller en kun je veel dichter op de bal zitten. Stel dat je elke keer naar China moet vliegen, dat doe je niet.
Bovendien zitten je spullen dan weken op een schip en moet je alles afstemmen via videocalls. Dat gaat voor ons niet werken. Wij vinden leveranciers in de buurt prettig, zeker omdat je dan snel kunt opschalen.” OOMPH heeft geen grote voorraden. De productie draait in fabrieken op bestaande machines die ook voor andere producten wordt gebruikt, 24 uur per dag, het hele jaar door. Er is geen specialistische apparatuur nodig voor de luchtbedden. “Zij kunnen dus gigantisch grote output leveren. We hebben afgesproken dat als de vraag echt heel erg groot is, dat we heel snel heel veel kunnen maken. Maar 10.000 matrassen of zo voor een noodsituatie, hebben we altijd wel op voorraad.”
Rode Kruis grootste klant
Inmiddels bestaat de doelgroep van OOMPH al lang niet meer enkel uit festivalbezoekers. Gemeenten, noodhulpverleners, vliegvelden, opvanglocaties en ziekenhuizen zijn grote klanten, samen veel groter dan de festivals daaraan wordt het luchtbed verkocht als Soku Minute Mattress. OOMPH bezocht daartoe een aantal beurzen door heel Europa om te inventariseren welke organisaties geïnteresseerd zouden zijn in luchtbedden. Ninaber van Eijben: “Het handige was natuurlijk dat we onze luchtbedden op festivals uitgebreid hebben kunnen testen. Een festivalomgeving is heel zwaar voor een luchtbed. Bij een ramp of calamiteit waarvoor luchtbedden nodig zijn, kun je niet testen.”
Hij vertelt dat OOMPH bijna geen concurrentie heeft. Andere aanbieders van matrassen bieden veldbedden en schuimmatrassen, die veel meer volume hebben dan de luchtbedden van OOMPH. “Veldbedden kosten bovendien mankracht om in elkaar te zetten. Ook opslag en transport zijn een stuk ingewikkelder. En juist aan die drie dingen is gebrek als er iets gebeurt. Bovendien kunnen wij snel schakelen en
leveren.” De luchtbedden worden overigens geleverd met een speciaal ontwikkeld opblaasapparaat dat de luchtbedden razendsnel en automatisch vanaf rol vult met lucht. Het Rode Kruis is inmiddels de een grote afnemer. Waar voorheen een vrachtwagen en vrijwilligers opgetrommeld moesten worden, kan nu één persoon met een personenauto ergens slaapplaatsen leveren. “Die kan de situatie humaner maken, draagbaarder. Het Rode Kruis houdt een eigen voorraad en opblaasapparaten aan. We hebben vaak contact met onze klanten, we gaan er regelmatig koffie drinken want we halen graag zo veel mogelijk feedback op. Alleen dan kun je immers innoveren.
“Wij vinden leveranxciers in de buurt prettig, zeker omdat je dan snel kunt opschalen.”
Meer impact maken
Vragend naar de volgende stap zegt Ninaber van Eijben: “Groeien. Meer impact maken. Meer mensen van de grond. We verkopen nu aan zo’n twintig landen in drie continenten. We zijn nu een distributie- en dealernetwerk aan het opbouwen voor de hele wereld. De partners in dat netwerk moeten straks de lokale klanten bedienen. En dat niet alleen, zij moeten ook de wensen van die lokale klant inventariseren. Want die kan net een andere vraag hebben, of een andere behoefte. Dat kunnen wij niet allemaal zelf invullen, dus daarom willen we een netwerk dat per werkgebied weet wat men daar wil van onze producten. Daar zijn we nu heel erg hard mee bezig.” Of er ook aan andere producten wordt gedacht, daarover laat Ninaber van Eijben zich niet uit. “Als we een goed idee hebben, willen we niet het risico lopen dat we het intellectueel eigendom niet kunnen beschermen. Dan zouden we het misschien moeten cancelen. Er zijn allerlei facetten die in de ontwikkeling van zo’n product niet mee kunnen zitten, en we kunnen best onze darlings slopen als dat moet. Dus ik zeg daar niks over tot er wat is.”
Vraag hier de Nuance gratis aan
Via onderstaand contactformulier kunt u uw gegevens achterlaten zodat wij u een exemplaar van Nuance toe kunnen sturen.